Захиргааны эрх зүй · Бодлого бодох аргачлал
Захиргааны бодлого бодох ерөнхий логик
Акт мөн эсэх → эрх хэмжээ → журам → материаллаг хууль зүй → зохистой байдал. Формын алдааг агуулгын алдаанаас салгана.
Яагаад энэ дараалал вэ
Монголын захиргааны эрх зүйн шалгалт захиргааны актыг төвд тавьдаг. Эхлээд «энэ нь акт мөн үү» гэж ялгаад, дараа нь эрх хэмжээ, журам, хэлбэр, материаллаг хууль зүй, зохистой байдлыг дараалуулна. Эрүүгийн бүрэлдэхүүн, иргэний нэхэмжлэлтэй хольж болохгүй. Сургалтын зорилго: «надад таалагдахгүй» гэсэн мэдрэмжийг элемент бүрийг баримтад тулгасан дүгнэлтээр солих.
Алхам 1. Захиргааны акт мөн эсэх
Тодорхой этгээдэд эрх, үүрэг үүсгэсэн, өөрчилсөн, дуусгавар болгосон, гадаад үйлчлэлтэй шийдвэр үү? Дотоод зөвлөмж, мэдээлэл, бэлтгэл ажиллагаа, ерөнхий журам/дүрмийг актаас ялга. Акт биш бол захиргааны хэргийн нэхэмжлэлийн зам өөр байж болно — үүнийг эхлээд тэмдэглэ.
Алхам 2. Эрх хэмжээ, журам, хэлбэр
Тухайн байгууллага энэ асуудлыг шийдэх эрхтэй юу? Хэн гарын үсэг зурсан бэ? Сонсгол, мэдэгдэл, хугацаа, хэлбэр зэрэг журмын алхам алдагдсан уу? Журмын алдааг материаллаг үндэслэлийн алдаанаас салгаж бич — өөр шат, өөр үр дагавар байж болно.
Алхам 3. Материаллаг хууль зүй ба зохистой байдал
Шийдвэр ямар хууль, дүрэмд тулгуурласан бэ? Баримт зөв тогтоогдсон уу? Хууль зөв хэрэглэгдсэн үү? Үзэмж (дискрец) байвал: зорилгод нийцсэн үү, илүү хүнд арга сонгосон уу. Зохиомол зүйл, заалт бичихгүй — албан ёсны эхийг нягтална.
Сургалтын алдаа
Алдаа 1: акт биш зүйлийг актаар шүүх. Алдаа 2: журмын алдааг үндэслэлийн алдаатай нэгтгэх. Алдаа 3: «хатуу шийдвэр» гэж зохистой байдлын оронд мэдрэмж бичих. Алдаа 4: гомдлын замыг үл тоомсорлох. Зөв: акт → эрх хэмжээ → журам → үндэслэл → зохистой байдал → гомдлын зам.
Сургалтын аргачлал. Мэргэжлийн зөвлөгөө биш. Зүйл, заалтыг legalinfo.mn-ээс нягтална. Дугаар зохиож болохгүй.